Ostatnie wpisy na blogu były, można powiedzieć, “wspominkowe” więc najwyższa już pora na bardziej aktualny. Tematem tego wpisu będzie góra Ferdel i jej najbliższe okolice. Te okolice to sąsiadujące ze sobą ciekawe miejscowości – Wapienne i leżąca w dolinie potoku Rozdzielanka wioska Rozdziele.
Ferdel to niewysoki, całkowicie zalesiony i niczym szczególnym niewyróżniający się szczyt w północno-zachodnim skraju Pasma Magury Wątkowskiej – Beskidu Niskiego. Jednak to “niczym szczególnym …” zrobiło się nieaktualne odkąd od października 2019 roku stoi na nim nowiutka, solidna wieża widokowa. Sprawiło to, że bardzo zwiększył się ruch turystyczny zwłaszcza z najbliżej Ferdla położonej miejscowości Wapienne. Bardzo prosto na niego wejść bo od dawna wyznakowany jest tu odcinek zielonego szlaku turystycznego, prowadzącego z Gorlic do Ożennej. Wapienne to najmniejsze uzdrowisko na terenie Polski więc pomysł budowy tutaj wieży widokowej miał w zamiarze ten ruch zwiększyć i uatrakcyjnić kuracjuszom pobyt w okolicy. Dużo ostatnio dzieje się w temacie “Wieże widokowe”. Co i rusz słyszy się albo czyta, że na kolejnej górze powstała, albo wkrótce powstanie nowa wieża widokowa. Widać każda gmina ma ambicje wystawić przynajmniej jedną taką wieżę na swoim terenie.
Zachęcony informacjami o tym, że na Ferdlu wieżę takową wystawiono umówiłem się z kolegą i któregoś wolnego dnia wybraliśmy się w teren aby sprawdzić co z tej wieży widać, i wyrobić sobie swoje zdanie na ten temat. Pojechaliśmy do Rozdziela bo to dobry punkt wypadowy na szczyt Ferdla tym bardziej, że prowadzi na niego niebiesko znakowany szlak pieszy.
Rozdziele.
Rozdziele to wioska na skraju Beskidu Niskiego położona w dolinie potoku Rozdzielanka (na niektórych mapach zwany też Lubszanka). Pierwsza o niej wzmianka pochodzi z 1530 r. kiedy to była ona częścią sąsiednich, rzymskokatolickich Lipinek.
Lokacja wsi na prawie wołoskim nastąpiła w 1564 roku. Później wskutek różnic wyznaniowych została od Lipinek oddzielona i stąd wzięła swoją nazwę – Rozdziele (łem. Розділля). W latach 1786-87 zbudowano cerkiew z kamienia, której fundatorem był kasztelan biecki, Ewaryst hrabia Kuropatnicki herbu Nieczuja. Na początku XIX w. Rozdziele wraz z Męciną Wielką i Wapiennym połączone zostały w jedną parochię greckokatolicką. Później z powodu złego stanu rozdzielskiej plebanii paroch przeniósł się do Męciny Wielkiej, co pociągnęło za sobą ulokowanie parafii w tej wsi. W 1928 r. kilku mieszkańców sympatyzujących z ideologią prorosyjską założyło czytelnię im. Kaczkowskiego. W latach 30-tych XX w. w szkole prowadzona była nauka w języku ukraińskim. Po II wojnie światowej łemkowska ludność wsi została wysiedlona.
Po przyjeździe do Rozdziela samochód zostawiliśmy niedaleko cerkwi, Ubieramy czapki na głowy, zapinamy szczelnie kurtki i zakładamy rękawiczki bo wiejący, zimny wiatr daje się we znaki. Zwiedzanie wsi i ewentualnie cerkwi (gdyby była otwarta) zostawiliśmy sobie na później. Od cerkwi musieliśmy się wrócić w kierunku północnym skąd przyjechaliśmy aby dotrzeć do drogi Gorlice – Nowy Żmigród. Po drodze, mijając wiatę przystanku autobusowego, kolega zaczął się śmiać gdyż zauważył na niej ciekawy napis. “ROZDZIELE skryż.” – widać pisane spolszczoną odmianą j. łemkowskiego 😉 Dokładnie widać to na załączonym zdjęciu:
Przystanek ten znajduje się przy Niżnym Końcu wsi Rozdziele skąd do skrzyżowania z drogą główną jest już bardzo blisko. Na tym skrzyżowaniu spotykamy znaki niebieskiego szlaku pieszego, biegnącego z Biecza przez Wójtową i Lipinki na Ferdel.
Odcinkiem szlaku niebieskiego na Ferdel.
Dziwna historia związana jest z tym szlakiem: w 1998 r. skasowano go na odcinku Biecz – Rozdziele, pozostawiając króciutki, nieco ponad dwukilometrowy odcinek od Rozdziela na przełęcz między Małym Ferdlem a Ferdlem. W roku 2014 ktoś wpadł na pomysł aby ten szlak przywrócić więc w następnym roku wyznakowano go ponownie. Po co, i komu taki galimatias był potrzebny??? Widać urzędnicy nie mają czegoś pożytecznego do roboty tylko mącą wodę.
Od skrzyżowania poboczem drogi idziemy w kierunku Nowego Żmigrodu przechodząc nad potokiem Rozdzielanka. Za potokiem na skraju brzozowego zagajnika, na starym dębie z mocno poprzycinanymi gałęziami, wisi skromna kapliczka skrzynkowa.
Niedaleko, w kierunku południowym odgałęzia się polna droga, którą poprowadzono szlak turystyczny. Skręcamy w tę drogę i zaczynamy łagodnie podchodzić w stronę widocznego w oddali lasu. Po przejściu kilkuset metrów, gdy jesteśmy nieco wyżej, otwierają się widoki na Rozdziele (po prawej stronie) i niewysoką Łysą Górę (428 m n.p.m.) po lewej. Przed nami północne skraje Pasma Magurskiego ze stokami Małego Ferdla. Po obejrzeniu się do tyłu widzimy wzgórza i obniżenia upstrzone mozaiką lasów i pól z gdzieniegdzie porozrzucanymi domami. Są to tereny graniczącego tu z sobą Pogórza Jasielskiego i Obniżenia Gorlickiego. Dalej na horyzoncie rysują się pasma Pogórza Ciężkowickiego. Otwarte tereny wkrótce się kończą a droga porośnieta z obu stron krzakami nieznacznie się obniża.
Wchodzimy w podmokły, szczególnie po obfitszych opadach deszczu, teren. Bywa tu wtedy grząsko i trzeba omijać rozległe kałuże i błoto.
W ten sposób docieramy do granicy lasu, która jest tu też granicą Magurskiego Parku Narodowego. Następnie, już w lesie, droga zaczyna się niezbyt stromo wznosić aby po kilkuset metrach stać się bardziej stromą. Otacza nas ładny bukowy las ale nie jest to najciekawszy odcinek tego szlaku. Ma on jednak dzisiaj duże zalety gdyż prowadzi po zawietrznej stronie Małego Ferdla – a wieje dziś bardzo mocno! Nie jest to długi odcinek i wkrótce dochodzimy do przełączki w grzbiecie Ferdla, na której szlak ów niebieski ma swój koniec (albo – jak kto woli – początek). Jest węzeł szlaków a pod nim drewniana ławeczka. Nie odpoczywamy na niej tylko idziemy dalej w stronę Ferdla bo mocno już tutaj wieje.
Ferdel (648 m n.p.m.)
Grzbiet powoli się wznosi ale nie jest już tu stromo i niedaleko też stąd do wierzchołka. Sam szczyt znajduje się nieco po lewej stronie od szlaku. Stąd do miejsca gdzie postawiono wieżę pozostało ok. 200 m.
Ferdel wraz z Małym Ferdlem (578 m n.p.m.) stanowi północno-zachodni kraniec długiego wału Pasma Magury Watkowskiej, środkowej części Beskidu Niskiego. Od południowego-zachodu opada w dolinę potoku Wapienka, w której leży miejscowość Wapienne. Od wschodu ogranicza go mający swoje źródła na stokach sąsiedniego Barwinoka (670 m n.p.m.) potok Bednarka. Na północy wraz z Małym Ferdlem opada stromo w obniżenie, które stanowi tu granicę między Beskidem Niskim a zachodnią częścią Pogórza Jasielskiego. Grzbietem od Małego Ferdla poprzez Ferdel i Barwinok w tej części Pasma Magurskiego przebiega zachodnia granica Magurskiego Parku Narodowego. Na południe, w odległości ok. 170 metrów od szczytu stoi wieża widokowa.
